EKONOMİ
Giriş Tarihi : 16-07-2021 15:42

Türkiye: Bütçede harcamalar ve vergi gelirlerinde artış etkisi

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı Haziran ayı bütçe verilerine göre; Mayıs 2021’de 13,4 milyar TRY açık vermiş olan bütçe dengesi Haziran 2021’de 25 milyar TRY (2,9 milyar USD) açık vermiştir..

Türkiye: Bütçede harcamalar ve vergi gelirlerinde artış etkisi

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı Haziran ayı bütçe verilerine göre; Mayıs 2021’de 13,4 milyar TRY açık vermiş olan bütçe dengesi Haziran 2021’de 25 milyar TRY (2,9 milyar USD) açık vermiştir. Bütçe geçtiğimiz senenin aynı döneminde 19,4 milyar TRY açık vermişti. Aylık Bütçe Gerçekleşmeleri Raporu’nda belirtildiği üzere, Haziran 2020’de 13,1 milyar TRY olan faiz dışı açık, Haziran 2021’de 15,6 milyar TRY faiz dışı açık olmuştur. Bütçe gelirleri Haziran 2020 – Haziran 2021 arasında %33,3 oranında artarak 88,3 milyar TRY olurken, bütçe giderleri ise aynı dönemde %17,5 olan manşet enflasyonun üzerinde %32,4 artarak 113,4 milyar TRY olmuştur. Benzer dönemde vergi gelirleri, %32,1 artmış ve 73,2 milyar TRY olmuştur. Hükümet, Covid-19 vakalarındaki artışın ardından Mayıs ayı boyunca ülke çapında uygulanan katı karantinayı sona erdirdiği için ekonomik aktivite de geçen ay iyileşti. Aynı zamanda geçen yıl pandemi nedeniyle ertelenen vergi tahsilatlarının geri dönüşleri de gelirlerde artış olarak yansımıştır. Faiz hariç bütçe giderleri ise sosyal güvenlik sistemine yapılan ödemeleri de içeren cari transferlerdeki %38,2'lik artış ve artan mal ve hizmet alımına yönelik devlet harcamalarının etkisiyle %31 oranında artarak 104 milyar TRY olarak gerçekleşmiştir. Faiz ödemeleri harcamaları aynı dönemde %49,5 artarak 9,4 milyar TRY’ye yükseldi. Borçlanma maliyetleri yüksek enflasyona bağlı olarak bir önceki yıla göre daha yüksek kaldı.

 

Haziran 2020-21 dönemleri karşılaştırmalı bütçe giderleri ve vergi gelirleri… Kaynak: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Bloomberg

 

2021 kümülatif verilerine baktığımızda ise; Ocak – Haziran döneminde bütçenin 32,5 milyar TRY açık verdiği görülmüştür. Geçen yılın 6 aylık döneminde 109,5 milyar TRY açık vermiş olan bütçenin geçen yıla göre daha olumlu bir görüntü sergilediği görülmektedir. Ocak – Haziran 2020’de 38,2 milyar TRY faiz dışı açık verilmişken, bu yıl 58,3 milyar TRY faiz dışı fazla gerçekleşmiştir. Bütçe gelirleri Ocak – Haziran 2020 ile Ocak – Haziran 2021 arasında %38,5 artarak 630,8 milyar TRY olurken, bütçe giderleri ise aynı dönemde %17,4 artarak 663,4 milyar TRY olmuştur. Benzer dönemde vergi gelirlerindeki artış %47,9 olarak gerçekleşerek 496,9 milyar TRY olmuştur. Faiz hariç bütçe giderleri ise %16 oranında artışla 572,5 milyar TRY olarak gerçekleşmiştir.

 

Bütçe Haziran ayında üçüncü kere üst üste aylık bazda açık verirken; harcamalar ve vergi tahsilatındaki artış etkisini izlemeye devam ediyoruz. Geçen yılın benzer döneminde, Covid-19 pandemisi nedeniyle hükümetin sağladığı desteklerle kamu harcamalarındaki artış etkisine ek olarak, mücbir sebep etkisiyle ertelenen vergi tahsilatları da gelirlerin düşmesine neden olmuştu. Bu nedenle, geçen yılki eksesif rakamlardan geri dönüş etkisini gözlemliyoruz. İç talep halen aktifliğini, sıkı finansal koşullara rağmen sürdürüyor. Bu da dolaylı vergi gelirlerindeki artışı destekliyor, aynı zamanda yıl içinde yapılan ÖTV ayarlamaları da bunda etkilidir. Diğer taraftan, pandemi desteklerinin azaltılmasıyla da kamu harcamaları etkisini daha az göreceğiz. Kamu harcamaları tarafında, aynı zamanda tasarruf tedbirlerinin de etkisini gözlemliyor olacağız. Vergi tahsilatları, ekonomide artan mobilite, artan vergi oranları ve ertelenen ödemelerin geri dönüşü etkisini yansıtacaktır.

Kaynak Tera Yatırım-Enver Erkan
Hibya Haber Ajansı